Türkiye-İtalya İlişkileri Tarih, Ticaret ve Bilim Diplomasisi Ekseninde İstanbul’da Buluştu

İstanbul’da Palazzo di Venezia’da düzenlenen “Türkiye-İtalya Ekonomik ve Ticari İlişkileri: Tarihsel Perspektif” başlıklı programa, TÜBA Konsey Üyesi ve İstanbul Teknik Üniversitesi eski Rektörü Prof. Dr. İsmail Koyuncu, TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker adına katıldı. Açılış konuşmalarını İtalya’nın Ankara Büyükelçisi Giuseppe Manzo ile Prof. Dr. Koyuncu yaptı.

Ortak tarihin köklü bağları

Koyuncu konuşmasında, iki ülke arasındaki ilişkilerin yalnızca güncel diplomatik temaslardan ve ticari anlaşmalardan ibaret olmadığını vurguladı. Akdeniz’in ortak tarihinden, yüzyıllar içinde gelişen ticaret ağlarından ve kültürel etkileşimlerden beslenen çok katmanlı bir geçmişe dayandığını ifade etti. Osmanlı dönemindeki kapitülasyonlardan 19. yüzyılın ticari ve mali bağlarına, 20. yüzyılın siyasi ve ekonomik dönüşümlerinden günümüz iş birliklerine uzanan süreci ele aldı.

1963 yılında Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında imzalanan Ankara Anlaşması, bu ilişkilerin gelişiminde önemli dönüm noktalarından biri olarak anıldı. Koyuncu, bugün iki ülkenin sanayi, enerji, ulaştırma, savunma sanayisi, teknoloji, turizm, bilimsel araştırma ve inovasyon gibi birçok alanda iş birliği yaptığını belirtti.

Tarihsel belgeler ve akademik iş birliği

Koyuncu, TÜBA tarafından yayımlanan “İtalyan Elçilerinin Raporları (1512–1789)” adlı eseri katılımcılarla paylaştı. Venedik ve Vatikan arşivlerinde korunan tarihi belgelere ve diplomatik raporlara dayanan çalışmanın, Osmanlı-İtalya ilişkilerinin siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel boyutlarına ışık tuttuğunu söyledi. Tarihi ve kültürel mirasın bilimsel yöntemlerle araştırılmasını ve gelecek nesillere aktarılmasını TÜBA’nın temel sorumlulukları arasında saydı.

Türkiye ile İtalya arasındaki akademik ve bilimsel iş birliklerinin geliştirilmesine özel önem veren Koyuncu, Roma’da katıldığı ve Avrupa Birliği tarafından finanse edilen Water4All projesine dikkat çekti. Projede atık suyun geri kazanımı ve uzun vadeli etkileri üzerine yürütülen araştırmalara değindi. İtalyan ortaklarıyla yeni proje önerileri sunduklarını belirten Koyuncu, üniversiteler, bilim akademileri ve araştırma merkezleri arasındaki ortak çalışmaların artırılmasının önemini vurguladı.

Koyuncu ayrıca TÜBA’nın İtalya’nın Accademia Nazionale dei Lincei ile ilişkilerine ve Science-20 toplantılarındaki ortak çalışmalarına değindi. İki ülkenin bilim akademileri arasında imzalanan mutabakat muhtırasını değerli bulduğunu ifade etti.

Bilim diplomasisi ve küresel sorunlar

Bilim diplomasisinin ülkeler arası ilişkileri güçlendirmede temel araçlardan biri olduğunu belirten Koyuncu, uluslararası bilimsel iş birliklerinin iklim değişikliği, su kaynaklarının korunması, enerji güvenliği, sürdürülebilir üretim, dijital dönüşüm ve yapay zekâ gibi küresel sorunların çözümünde belirleyici olacağını söyledi. Bu çerçevede, TÜBA’nın ev sahipliğinde 19-20 Mart 2027 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenmesi planlanan Dünya Bilim Forumu (WSF)na dikkat çekti ve Türkiye-İtalya akademik ilişkilerinin bu tür uluslararası platformlarda ortak katkılara dönüşmesini umduğunu ifade etti.

Ticaret tarihine ilişkin sunumlar

Açılış konuşmalarının ardından Gaetano Sabatini modern dönemde ticaret alanındaki Osmanlı kapitülasyonlarını ele aldı. Roma Tre Üniversitesi’nden Giampaolo Conte, 19. yüzyılın ikinci yarısında İtalya ile Osmanlı İmparatorluğu arasındaki ticari ve mali ilişkileri anlattı. Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nden Ebru Boyar, geç Osmanlı İstanbul’unda Guillaume de Bondini ve La Turchia / La Turquie gazetesi üzerine bir sunum yaptı. Perugia Yabancılar Üniversitesi’nden Alessandro Albanese Ginammi, İtalya-Türkiye ticaret ilişkilerini ve 1963 Avrupa Ekonomik Topluluğu Ortaklık Anlaşması’nı değerlendirdi. Bruges’deki Birleşmiş Milletler Üniversitesi Bölgesel Entegrasyon Çalışmaları Merkezi’nden Lelio Lapadre ise Avrupa Birliği’nin dış ilişkileri bağlamında Türkiye-İtalya ticari ilişkilerinin mevcut durumu ve geleceğine ilişkin görüşlerini paylaştı. Programın kapanış konuşmasını Gaetano Sabatini yaptı.